Zondag 6 juni 2010 / Dag 18: Beloningsstelsel in bankenwereld veranderd?
Is het beloningsstelsel in de bankwereld fundamenteel veranderd als gevolg van de financiele crisis? Zo ja, is dat afdoende?
Gesteld door Arno op 22 mei 2010 – 124 stemmen
Christa Meindersma(D66)
D66 wil dat het beloningsstelsel bij banken gericht is op het behalen van resultaten op de lange termijn en niet op korte termijn winstbejag. Het vertrouwen in de financiële sector is ernstig ondermijnd. Een sterk bankwezen kan daarom niet zonder een sterke overheid en sterke toezichthouder. D66 pleit voor een Europees toezicht op Europees opererende bedrijven en banken. Het internationale karakter van de economie vraagt om internationale controle.
Halbe Zijlstra(VVD)
Het beloningstelsel in de bankwereld is nog onvoldoende veranderd. De VVD vindt dat bonussen alleen uitgekeerd mogen worden op basis van lange termijn prestaties. Bonussen die verdiend worden met korte termijn beleid moeten wat de VVD betreft verdwijnen uit de bankwereld. De bankencrisis heeft uitgewezen dat dergelijke korte termijn bonussen leiden tot beleid dat risico’s met zich meebrengt voor de lange termijn en daarmee voor het voortbestaan van een bank. Naast het aanpakken van de bonussen vindt de VVD dat ook het toezicht op het bancaire systeem aangescherpt dient te worden.
Overigens dient opgemerkt te worden dat de huidige financiële crisis niet alleen veroorzaakt werd door het beloningstelsel bij de banken. Misschien wel de belangrijkste oorzaak was het ingrijpen van de Amerikaanse overheid in de woningmarkt. De Amerikaanse overheid wilde dat iedereen een huis zou kunnen kopen, ook als ze daar onvoldoende inkomsten voor hadden. Dit zorgde feitelijk voor een systeem met ongedekte hypotheken met grote risico’s voor de banken. De banken hebben die risico’s opgedeeld en doorverkocht, waardoor het een internationaal probleem werd. Daardoor werden niet alleen Amerikaanse banken getroffen toen de luchtballon die de Amerikaanse huizenmarkt was geworden werd doorgeprikt.
Liesbeth van Tongeren(GroenLinks)
De beloningen van bestuurders van banken en van de handelaren zijn in de praktijk helemaal niet veranderd. Het is niet te accepteren dat wij allemaal te maken krijgen met enorme bezuinigingen terwijl de bonussen, salarisverhogingen en optiepakketten riant blijven. Alle bankiers die ik tot nu toe zelf gesproken heb in Nederland en daarbuiten zien de financiële crisis als een soort natuurverschijnsel waar zijzelf helemaal niets mee te maken hebben. Dan kunnen ze er zelf dus ook niets van leren of niets tegen doen. Zelfregulering of eigen gedragscodes zullen dus ook niet afdoende zijn. Vandaar dat GroenLinks voor stevige regels is om te zorgen dat dit niet nog eens kan gebeuren in de financiële wereld
De Code Banken die we nu hebben is veel te slap. Beloningen en bonussen moeten prikkels geven voor gewenst gedrag, dus groene en diversiteitscriteria bevatten en verantwoordelijk gedrag belonen. Dit het liefst in EU verband maar als dat niet lukt dan gewoon binnen Nederland beginnen. Bij banken die met ons belastinggeld overeind gehouden zijn verwacht je sobere beloningspakketten en doeltreffende moderne bonussen. Niets van dat alles. Ook merkwaardig is dat ons geloof in vrije marktwerking wel een knauw gekregen heeft maar de peilingen aangeven dat veel mensen de oplossing verwachten van de partij van de marktwerking; de VVD.
Martijn van Dam (PvdA)
Het belangrijkste probleem in de financiële sector was niet het beloningsbeleid, maar het algemene beleid. Banken die met nieuwe producten alsmaar meer geld probeerden te creëren. En steeds grotere risico’s namen. Die risico’s werden vervolgens weer verpakt en verhandeld. Er werd een grote zeepbel gecreëerd die alleen maar kon barsten. Om herhaling te voorkomen is strengere regelgeving en scherper toezicht nodig. Het beloningsbeleid versterkte dit gedrag. Het stimuleerde kortetermijndenken en het nemen van onverantwoorde risico’s. Daar lijkt wel enige verandering in te zijn gekomen, maar ik durf het geen fundamentele verandering te noemen. In Nederland is met de code Banken en richtlijnen vanuit de toezichthouders het beloningsbeleid veranderd. Zo mag bijvoorbeeld de variabele beloning niet meer bedragen dan de vaste beloning. Misschien is een wettelijke verankering van deze afspraken uit de sector zelf nodig om naleving te garanderen.
Buiten Nederland, met name in the City en op Wallstreet, lijkt het feest weer losgebarsten. Zo’n feest waarvoor we niet uitgenodigd zijn maar waarvoor we wel mogen betalen. De overheid kan dergelijk gedrag wel ontmoedigen, maar sowieso nooit volledig reguleren. Belangrijker is daarom dat de overheid de financiële sector in zijn geheel hervormt, zodat niet het nemen van risico’s met ons spaargeld centraal staat, maar het zorgvuldig beheren van ons geld en het draaiende houden van de economie. Een splitsing in veilige spaarbanken en risicozoekende zakenbanken is daarvoor een optie. Het is overigens sowieso gerechtvaardigd van de banken een extra belasting te vragen. Dan leggen we de rekening van de crisis neer bij de veroorzakers, niet bij gewone gezinnen zoals de VVD dat doet. Want ook dat is een belangrijke keuze in het beleid. Laten we huishoudens met een middeninkomen (dat is ongeveer 20-60.000 euro per persoon per jaar) betalen voor de crisis die door banken is veroorzaakt of vragen we die banken en de directeuren met topinkomens om een extra bijdrage? Wat dat betreft zijn de VVD en de PvdA elkaars tegenpolen. Wij vragen wat van de banken en de topinkomens, de VVD legt de rekening bij gewone gezinnen en de laagste inkomens. Dat vind ik niet eerlijk en gelet op de oorzaken van de crisis ook niet rechtvaardig.
Farshad Bashir (SP)
Sinds de crisis is er amper iets veranderd in de bonuscultuur. Het beloningsbeleid bij banken is nu via zelfregulering geregeld (bankierscode) en dus aan de banken zelf overgelaten. Het is een slappe code. Er mogen gewoon bonussen worden uitgekeerd, als dit maar ‘goed wordt uitgelegd’. De SP wil het beloningsstelsel in de bankwereld fundamenteel veranderen. Zo moet er een wettelijk verbod komen op bonussen aan bankiers. Zelfregulering door de banken werkt niet.
Bonussen leiden tot verkeerde prikkels, zoals het korte termijnperspectief en het eenzijdige nastreven van winstmaximalisatie zonder rekening te houden met andere belangen. Zonder wetten komt geen einde aan de bonuscultuur dus er moet snel een verbod komen.
Iets anders is de bonus bij een overname. Denk aan Rijkman Groenink die 30 miljoen euro verdiende aan de verkoop van ABN AMRO. Recent is de Tweede Kamer akkoord gegaan met een SP-wetswijziging om een einde te maken aan deze vorm van beloningen voor bestuursleden die hun eigen bedrijf/bank in de verkoop zetten.
Mirjam Sterk (CDA)
Het beloningsstelsel in de financiële sector is behoorlijk gewijzigd sinds het uitbreken van de crisis in 2008. De Codes Tabaksblat/Frijns het uitgangspunt voor beloningen in de private sector. Dit houdt in dat beloningen redelijk dienen te zijn. Anders moet je een uitleg geven. Voor de financiële sector is hier ook vanwege de kredietcrisis het nodige bijgekomen, in het bijzonder de Code Banken. Deze is opgesteld door de sector zelf. Hierin is vastgelegd dat de variabele beloningen (bonus) maximaal een jaarsalaris mag bedragen. Ook wordt er door de toezichthouders inmiddels scherper gekeken of er geen prikkels zijn in het beloningsbeleid waardoor banken excessieve risico’s nemen.
Aan inkomens van topbestuurders in de (semi) publieke sector zullen ook grenzen worden gesteld. Deze salarissen worden namelijk direct of indirect door de belastingbetaler betaald. In de publieke sector geldt dat de salarissen niet hoger mogen zijn dan de zogenaamde Balkenende-norm (181.000 euro per jaar).
Voor de toekomst willen we dat ten onrechte gegeven bonussen kunnen worden teruggevorderd. Voor banken die staatssteun krijgen kan er wat sowieso geen sprake zijn van bonussen. Ook kan in internationaal verband nog wel het nodige worden gedaan om de omvang van de variabele beloning verder terug te draaien. Toch moeten we oppassen dat we niet alleen over bonussen blijven praten. Er dient nog veel meer te gebeuren in de financiële sector.
Hero Brinkman (PVV)
Het is niet fundamenteel veranderd maar er zijn opnieuw verschillen opgetreden. Het belachelijke is dat die graaiers van staatsbanken er gewoon exorbitant op voorruit zijn gegaan. Hun bonussen zijn gewoon weer gestegen en dat is de schuld van Bos, die heeft zijn toekomstige collegae de hand boven het hoofd gehouden, bij het overnemen van de banken.