Vrijdag 4 juni 2010 / Dag 16: De markt een munteenheid laten creëeren?
Waarom laten we het creëren van een munteenheid niet gewoon aan de markt over? De wereld munteenheid is toch eigenlijk goud?
Gesteld door Libertaar op 22 mei 2010 – 126 stemmen
Christa Meindersma(D66)
Geld is een ruilmiddel waartegen je goederen kunt kopen. Niets meer en niets minder.
Dit betekent dat het grotendeels uitgaat van vertrouwen dat je morgen nog steeds met een briefje van €5 kunt betalen. Daarom hebben wij een monetaire autoriteit wiens belangrijkste taak is om de inflatie beheersbaar te houden en het vertrouwen hoog te houden.
Ons geld wordt niet meer gedekt door goud maar door vertrouwen. Het garanderen van deze dekking van vertrouwen is te belangrijk om aan de markt over te laten. Denk alleen maar aan het ontstaan van de kredietcrisis. Het vertrouwen in de financiele markten stortte in. En de eurozone crisis als gevolg van de situatie in Griekenland.
Een van de lessen van de eurozone crisis is dat we beter op de naleving van al eerder gemaakte afspraken over de euro –het zgn. Stabiliteitspact- moeten nazien. VVD en PvdA pleiten voor een nieuwe “onafhankelijke instantie” die dit moet gaan doen. Wij zeggen: tuig niet nog een nieuwe burocratie op maar geeft de Europese Commissie de bevoegdheid om de nationale begrotingen en statistieken te controleren. Dit is de beste garantie tegen “elk land voor zichzelf” en de beste garantie voor een stabiele euro.
Halbe Zijlstra(VVD)
Vroeger was een munt gekoppeld aan de gelijke waarde in goud. Deze zogenaamde gouden standaard bestaat sinds begin jaren zeventig niet meer. Daarmee is geld vooral een uitdrukking geworden van het vertrouwen dat mensen hebben in de economie van een land. Dat vertrouwen hangt dus af van hoeveel schuld een land heeft, hoeveel belasting er betaald wordt, hoeveel werkgelegenheid er is etc. Het is duidelijk dat dit voor elk land anders is. Er is feitelijk geen marktmechanisme aanwezig, omdat de waarde van een munt subjectief is en niet, zoals vroeger, een concrete hoeveelheid goud. Daarom werkt het marktmechanisme niet en daarom zullen we ook niet komen tot een wereldmunt.
Liesbeth van Tongeren(GroenLinks)
We hebben de laatste tijd kunnen zien wat er gebeurt als je financiële zaken aan markt overlaat. De financiële crisis, waar de burger nu de gevolgen van ondervindt, is veroorzaakt door de markt z’n gang te laten gaan. Zonder goede basis afspraken en zonder toezicht met tanden gaat het niet vanzelf goed in de financiële wereld.
De markt zou inderdaad zelf ook tot een wisselsysteem komen met een standaard als overheden dit niet regelen. Dit hadden we vroeger en ons huidige systeem is er uit ontstaan. Alleen in goud handelen is vanwege praktische redenen niet mogelijk. Dan zou er immers met milligrammen goud gewerkt moeten gaan worden en goud over de hele wereld verslepen. Het geldsysteem zoals we het nu kennen zou direct weer ontstaan. Er zouden een soort aanspraken op een bepaalde hoeveelheid goud in de markt komen. Dit soort papier ” tegoed bon voor zo en zoveel goud” is de voorloper van wat wij nu geld noemen.
Op een gegeven moment hebben we met z’n allen afgesproken dat je niet meer de hoeveelheid goud ter waarde van je tegoed bon, in de kluis bij de bank hoeft te hebben liggen.
Vervolgens komt automatisch de vraag op; wie mag er dan nieuw geld uitgeven. Immers er is altijd meer geld nodig om de economie te kunnen financieren, anders zou bestaand geld alleen maar heel snel veel meer waard worden en diegenen die geld hebben hebben geen reden om dat uit te geven. De economie zou dan dus stil staan. De overheid profiteert er van dat zij deze rol van het nieuw geld mogen uitgeven heeft en de overheid doet dit in het belang van ons allemaal. Niet alleen in het belang van goudhandelaren of banken. Initiatieven om deze ‘Lender of Last resort’ rol op een zo wereldwijd mogelijk schaal vorm te geven zijn erg sympathiek. Hierdoor zijn er veel minder valuta risico’s. De economie heeft uiteindelijk veel baat bij een zo stabiel mogelijke munt, zeker landen zoals Nederland die heel veel exporteren. Wat het probleem bij de Euro is is dat er wel goede afspraken gemaakt waren over hoe je de Euro stabiel houdt maar dat verschillende landen zich er niet aan hielden en dat van elkaar tolereerden. Het was al heel lang bekend dat lenen aan Griekenland linker was dan lenen aan Duitsland en zuidelijke landen konden een tijd lang meeliften op het vertrouwen dat de financiële wereld had in de hele Euro zone. Daar is abrupt een einde aan gekomen toen financiële instellingen gingen speculeren op de Griekse staatsschuld en hun kredietwaardigheid lager in geschat werd.
GroenLinks wil hervormen, ook binnen Europa, stevig financieel toezicht invoeren en gewone bankzaken scheiden van zakenbanken zodat ook de generaties na ons vruchten plukken van een gezamenlijke Europese munt.
Farshad Bashir (SP)
Een munt is gebaseerd op vertrouwen en dat is te belangrijk om aan de markt over te laten.
De mensen moeten vertrouwen hebben dat ze met een munt hun aankopen kunnen betalen en dat de waarde niet zomaar uitgehold wordt. Een private partij die zelf een munt uitgeeft kan meer geven om het eigen belang dan om het algemeen belang. Wie stopt de private partij indien die zichzelf wil financieren met de eigen uitgegeven munt en zo de waarde van de munt uitholt?
Als je het aan de markt overlaat in de zin dat er verschillende geldstelsels naast elkaar gaan bestaan, wordt dat er ook niet duidelijker op. Betalen wordt wel erg complex als je voor elke winkel een aparte munt moet hebben.
Iedereen ziet op dit moment de dollar als de wereldmunt. De dollar is niet meer gedekt door goud.
De centrale rol van de dollar leidt er nu toe dat de VS al jarenlang boven zijn stand leeft. De Amerikanen kopen structureel veel meer in het buitenland dan ze aan het buitenland verkopen. De rest van de wereld is vanwege de status van de dollar bereid en helaas steeds meer verplicht dat voortdurend te financieren.
De SP wil een nieuwe wereldreservemunt op basis van de al bestaande speciale trekkingsrechten (SDR’s) van het IMF. De SDR is een munt op basis van meerdere valuta (een valutamandje). Op deze manier wordt de destabiliserende rol van de dollar beëindigd.
Mirjam Sterk (CDA)
Het is niet verstandig om het creëren van een munteenheid aan de markt over te laten (welke markt zou dat overigens zijn?). Het belangrijkste argument hierbij is waarschijnlijk het vertrouwen in de munt. De geschiedenis heeft uitgewezen dat voor het bewaken van vertrouwen één onafhankelijke autoriteit, zoals een centrale bank, het beste werkt. Een dergelijke autoriteit kan de echtheid van de valuta ook het beste garanderen. Dit is cruciaal. Hiernaast is een munt vaak gebonden aan de identiteit van een land of regio. Een belangrijke ingrediënt bij de bepaling van de waarde van een munt is bovendien het begrotingsbeleid van een overheid.
Er is ook geen mogelijkheid tot echte concurrentie tussen verschillende aanbieders. Er is dus ook op geen enkele wijze sprake van een markt. Al deze redenen geven al wel aan dat het overlaten van een munteenheid aan de markt niet werkbaar is, noch wenselijk is.
Het laatste deel van de stelling zegt dat de wereldmunteenheid toch eigenlijk goud zou zijn. Het is inderdaad interessant te constateren dat goud, pakweg de afgelopen tweehonderd jaar, waarschijnlijk de meest waardevaste belegging zou zijn geweest. Dit is echter nog wat anders dan dat het eigenlijk de wereldmunteenheid is. Dit is na het uiteenvallen van Bretton Woods in 1972, waarbij nog wel met een goudstandaard werd gewerkt, gewoon niet meer het geval. Het heeft ook geen zin om hier naar toe terug te verlangen.
Hero Brinkman (PVV)
Moedig Hero via twitter aan reactie te geven