Woensdag 2 juni 2010 / Dag 14: Marktwerking in de zorg een blunder?
Het invoeren van de marktwerking in de zorg is een onheilzame weg. Wordt het niet eens tijd deze kapitale blunder terug te draaien?
Gesteld door Bert Steegemans op 21 mei 2010 – 125 stemmen
Wassila Hachchi (D66)
De term ‘marktwerking in de zorg’ is erg misleidend. Er is geen ‘marktwerking’ in de zorg; de overheid zal altijd een belangrijke rol spelen om de toegankelijkheid, de kwaliteit en de betaalbaarheid van onze zorg te waarborgen. Bovendien bestaat ‘DE zorg’ niet. Fysiotherapie is iets heel anders dan een hartoperatie en gehandicaptenzorg is iets heel anders dan een spatader behandeling.
D66 vindt dat bij sommige vormen van zorg er meer vrijheid voor het ziekenhuis en de zorgverzekeraar mag zijn om samen te bepalen wat goede zorg is. En bij sommige vormen van zorg kunnen patiënten best zelf kiezen als zij dat willen. Natuurlijk niet als je een hartaanval hebt, maar wel als je spataderen hebt of een fysiotherapeut zoekt.
Door marktwerking zijn nieuwe klinieken voor oogoperaties, orthopedie en diagnoses ontstaan. Die werken sneller en beter en patiënten en professionals zijn erg tevreden. Daarnaast ontstaan netwerken van samenwerkende zorgaanbieders in de eerste lijn: de huisarts, de fysiotherapeut, de apotheker en de diëtist. Zij werken samen aan betere zorg voor bijvoorbeeld chronisch zieken. Ook die resultaten zijn erg goed!
D66 vindt dat er altijd een rol is voor de overheid in de zorg. Iedereen in Nederland krijgt goede zorg en dat blijft zo! Daar stond onze minister Els Borst voor in Paars I en Paars II en Obama voert in de VS het Nederlandse systeem nu ook in. Daar mogen we trots op zijn! Tegelijkertijd kunnen we prima meer vrijheid kunnen geven aan patiënt, zorgaanbieder en zorgverzekeraar. Dat doen we met een warm hart en een koel hoofd, om te zorgen dat de zorg verbetert en ook in de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar blijft.
Jeanine Hennis-Plasschaert(VVD)
We staan met de zorg op een kruispunt. Gaan we door met versterking van de positie van de patiënt, en met verbetering van de kwaliteit en betaalbaarheid van de zorg? Of gaan we terug naar de wachtlijsten van vroeger? Voor de VVD is de keuze helder. We moeten doorgaan op de ingeslagen weg. De Nederlandse zorg kan en moet efficiënter worden ingericht. Zorginstellingen moeten op een doelmatige en doeltreffende manier worden bestuurd. Dat leidt niet alleen tot betere kwaliteit maar ook tot lagere kosten. Zorgverzekeraars moeten zich verder ontwikkelen tot concurrerende en risicodragende verzekeraars. Zij moeten ervoor zorgen dat hun patiënten de beste kwaliteit zorg tegen een zo goed mogelijke prijs krijgen. Als we willen dat er óók in de toekomst voor iedereen goede zorg beschikbaar is, dan moeten we wél durven doorpakken. Zorgverleners en zorgverzekeraars moet het onderste uit de kan halen voor hun patiënten en hun verzekerden, terwijl consumenten en zorgondernemers meer zeggenschap moeten krijgen in de zorg. De kwaliteit van de zorg staat bij de VVD altijd voorop. Een patiënt moet er immers op kunnen vertrouwen dat goede zorg wordt verleend.
Arjan El Fassed(GroenLinks)
Het kabinet heeft de afgelopen jaren de marktwerking in de ziekenhuiszorg steeds verder doorgevoerd, terwijl alle seinen op rood stonden. We moeten beginnen met een pas op de plaats. De kosten voor medisch specialistische zorg zijn bijvoorbeeld flink gestegen doordat er geen grens zat aan de inkomens van medisch specialisten. Zij verdienden daardoor afgelopen drie jaar 2 miljard euro te veel. Toch is het te kort door de bocht om nu te zeggen dat we terug moeten naar het systeem dat we hiervoor hadden. Marktwerking kán een middel zijn om de kwaliteit van de zorg te verbeteren en de zorg goedkoper te maken. Er moet goed onderzoek gedaan worden naar de gevolgen van marktwerking, overschrijdingen moeten worden teruggehaald en prikkels die onnodige behandelingen uitlokken moeten uit het systeem gehaald worden. GroenLinks wil alleen verder met marktwerking als deze leidt tot efficiëntere, maar vooral kwalitatief betere zorg. Als we wel verdergaan met marktwerking, verbindt GroenLinks daar voorwaarden aan: wij willen sociale zorgverzekeraars zonder winstoogmerk, de overheid moet de kwaliteit en de toegang tot zorg bewaken en ook bij zorginstellingen moet elk winstoogmerk zijn uitgesloten.
Diederik Samsom (PvdA)
Marktwerking kán op kleine onderdelen van de zorg een positief effect hebben. Zo zien we dat door marktwerking de wachtlijsten voor simpele ingrepen als knieoperaties zijn teruggelopen.
Maar het is een kapitale beoordelingsfout wanneer je -zoals CDA,VVD en d66 doen – op basis van dit succesje de marktwerking wilt uitbreiden tot complexe ziekenhuiszorg of zelfs thuiszorg. De bureaucratie en prijsconcurrentie die je dan losmaakt zorgt voor ongewenste effecten. Deze vormen zorg gedijen het beste wanneer verplegers en dokters niet worden opgejaagd door prijsprikkels maar gewoon de tijd krijgen om de best mogelijke zorg te leveren
Nine Kooiman (SP)
Ja! De zorg is geen markt en moet onmiddellijk worden stopgezet en teruggedraaid. De SP stond hiervoor altijd als eerste op de bres.
De toegenomen marktwerking leidt tot verkeerde prikkels in de zorg, meer gericht op prijs dan op kwaliteit. Meer marktwerking leidt ook tot meer concurrentie tussen instellingen, in plaats van samenwerking. Maar meer marktwerking maakt de zorg duurder en leidt tot meer bureaucratie, door meer overhead en hogere managementsalarissen. De markt organiseert ook geen solidariteit in de zorg. Als we meer marktwerking organiseren in de zorg, geven we ook meer ruimte aan lucratieve zorg, waar snel aan te verdienen valt en die is gericht op klanten die veel kunnen betalen, bijvoorbeeld door voorrangszorg te geven. De markt waakt er niet voor dat ook minder rendabele zorg wordt uitgevoerd. Het risico bestaat dat wie niet kan bijbetalen, langer moet wachten, kwalitatief minder zorg krijgt, of minder keuzevrijheid heeft. Bovendien bestaat het gevaar van risicoselectie door zorgverzekeraars; op mensen die veel zorg nodig hebben, zoals ouderen en gehandicapten, valt immers geen winst te maken.
Daarom probeert de SP er ook alles aan te doen om de schade die de voorgaande kabinetten hebben aangericht terug te draaien. Zo zorgde Agnes Kant in haar laatste optreden in de Tweede Kamer ervoor dat haar wetten Kant aangenomen werden waarmee er een einde kwam aan de marktwerking in de thuiszorg. En gisteren kwam de SP nog met een onderzoek onder 1900 huisartsen (1/5 van alle huisartsen van Nederland) die massaal aangeven dat zij een einde willen aan de marktwerking in de zorg. (87%). Huisartsen geven aan dat marktwerking alleen maar leidt tot meer bureaucratie, hogere zorguitgaven, minder solidariteit, tweedeling en minder kwaliteit van zorg doordat productie steeds centraler wordt. Een huisarts zei gisteren: “Door al die dure snotter-, incontinentie-, diabetes-poli’s in ziekenhuizen verschuiven taken van de huisarts naar het ziekenhuis. Waar de zorg niet alleen enorm duurder is, maar daar kennen ze vaak ook niet de voorgeschiedenis van een patiënt om de juiste diagnose te kunnen stellen. De zorg verschraalt op die manier.”
De SP zal van de aanbevelingen uit het onderzoek onder huisartsen een initiatiefwet maken. Daarin zal de SP ook weer het voorstel doen om de marktwerking uit de zorg te halen.
Ed Anker (ChristenUnie)
In de zorg kan nooit sprake zijn van volledige marktwerking. Wel kunnen we vanuit een aantal principes van de markt, zoals bijvoorbeeld concurreren op kwaliteit en efficiënte bedrijfsvoering, prikkels in de zorg inbouwen die de zorg verbeteren. De langdurige onverzekerbare zorg (ouderen en gehandicapten) is echter wel een ander verhaal dan verzekerbare zorg. Winstuitkeringen van zorgaanbieders aan aandeelhouders passen niet bij het karakter van de zorg. Om die reden is de ChristenUnie tegenstander van zorginstellingen met een aandelenvennootschap als rechtspersoonsvorm.
Jack Biskop (CDA)
Marktwerking, het is een toverwoord geworden in de politiek en er wordt van gemaakt wat een partij of iemand toevallig goed uitkomt.
Wat is die fameuze marktwerking in de zorg? Om te beginnen moet er onderscheid gemaakt worden tussen zorg in termen van verzorging (care) en zorg voor genezing (cure). Uiteindelijk willen we allemaal de beste zorg voor de meest aanvaardbare prijs. In de curatieve (ziekenhuis)zorg wil het CDA een vraaggestuurde financiering. We hebben het danover de ziekenhuiszorg. Let wel: in de AWBZ (voor langdurig zieken en mensen met een forse beperking) hebben we geen “marktwerking en daar wil het CDA ook geen marktwerking.
Juist omdat de kosten voor de zorg in de komende tien jaar zullen vervijfvoudigen, kan het niet zo zijn dat we dat via enorme premieverhogingen gaan betalen. Dus zullen er slimme oplossingen moeten komen en een vorm van marktwerking kan op het gebied van de ziekenhuiszorg zo’n slimme oplossing zijn. Dat betekent dat verzekeraars en instellingen kunnen onderhandelen over de beste behandeling voor de beste prijs. Door deze vraagsturing zijn er veel minder wachtlijsten, is hogere kwaliteit en meer inzicht in de kwaliteit van zorg (NZA-feb. 2010) en blijft de zorg betaalbaar, ook voor de komende generaties. Wij willen meer vrije prijzen, naar een totaal van 50 procent. De toezichthouder van de zorg, heeft al aangegeven dat dat kan en dat het ook verantwoord is. Maar dat betekent niet dat alles dus naar een vrije markt gaat. De zorgsector is sterk gereguleerd vanuit de overheid. De overheid stelt het basispakket vast en de verzekeraars hebben een acceptatieplicht. Zo is de toegang voor iedereen geborgd. Bovendien hebben de verzekeraars een zorgplicht.
Hero Brinkman (PVV)
We wachten af..