Gesteld door Fons van de Ven op 20 mei 2010 – 209 stemmen

We wachten af

Het is van belang dat meer mensen, langer blijven werken. Anders kunnen we de gezondheidszorg, maar ook de AOW voor de echt oude mensen niet meer betalen. In verhouding zijn er nu 4 werkenden die 1 ‘oudere’ moeten betalen. Maar de komende jaren komen er steeds meer ouderen bij, en neemt het aandeel jongeren af. Dan wordt de verhouding 2 werkenden tegenover 1 oudere. We hebben de 58+ ers dus hard nodig om Nederland sociaal te houden. Allereerst zullen werkgevers vanzelf meer ouderen gaan aannemen als blijkt dat er minder aanbod is van jonger personeel. D66 wil ook fors investeren in het om en bijscholen van oudere werknemers. Daar zijn we in Nederland heel slecht in. In Scandinavië schoolt bijna 2/3 van de oudere werknemers zich nog om, in Nederland niet eens de helft. Daar valt dus veel winst te halen. Ook hier is onderwijs een belangrijke factor, die bij D66 goed in handen is.

50-Plussers komen inderdaad moeilijk aan werk. De komende jaren neemt de vergrijzing toe. Stimulering van ouderen op de arbeidsmarkt is daarom nodig. De VVD wil om te beginnen dat de overheid zelf het goede voorbeeld geeft door 50-plussers in dienst te nemen door bijvoorbeeld gerichte werving van 50+ voor de politie of het onderwijs. De VVD wil dat als mensen zelf willen bijscholen, zij individueel aanspraak kunnen maken op de trekkingsrechten uit de Opleidings- en Ontwikkelingsfondsen. 50-Plussers moeten de mogelijkheid krijgen om ook op latere leeftijd nog een studie te volgen door als overheid een lening te garanderen. CAO’s die in de weg staan aan het in dienst nemen van ouderen moeten niet meer algemeen verbindend worden verklaard. CAO’s zijn nu soms nadelig voor oudere werknemers. Door te dure regelingen zijn zij soms minder aantrekkelijk op de arbeidsmarkt. Ook moet het voor ouderen zelf aantrekkelijk worden om op de arbeidsmarkt actief te blijven. De VVD zorgt ervoor dat iedereen die werkt meer geld overhoudt in zijn portemonnee. Wij verlagen het belastingtarief in iedere schijf en verhogen de arbeidskorting met 400 euro per werkende. Tot slot zorgt het programma van de VVD structureel voor ruim 400.000 extra banen. Deze extra werkgelegenheid is broodnodig om ook ouderen een plek op de arbeidsmarkt te kunnen geven!

Werkgevers roepen dan wel dat iedereen langer moet werken maar ze doen er zelf weinig aan. De discriminatie van oudere werkenden is hardnekkig en schrijnend. Soms wordt hen bij een sollicitatie botweg verteld dat ze ‘te oud’ zijn. Dat is zuur, en zeker in een kenniseconomie, waar je steeds meer ervaring met de jaren krijgt en steeds minder mensen zware lichamelijke arbeid hoeven doen.
De overheid heeft verschillende maatregelen genomen om oudere werknemers aantrekkelijker te laten zijn voor werkgevers, zo hoef je als werkgever minder premies te betalen als je een oudere werknemer in dienst neemt. Als discriminatie overduidelijk bewezen is kan je een klacht indienen en wordt de werkgever aangepakt. Helaas heb je daar uiteindelijk weinig aan als oudere werkzoekende. Soms zeggen werkgevers dat ze iemand niet durven aannemen omdat mensen moeilijk zijn te ontslaan als het misgaat. Dat is natuurlijk onzin, want ook een oudere werknemer kan je tot drie jaar lang een tijdelijk contract geven (Flexwet), net zoals veel jongeren dat bij hun eerste banen krijgen. De PvdA wil in ieder geval dat mensen met een zwaar beroep na een aantal jaar ondersteuning krijgen bij omscholing naar een minder zwaar beroep, zodat mensen niet ‘op’ raken als ze wat ouder worden. Sowieso kan er veel harder worden ingezet op beter gebruik van de scholingsfondsen: werken blijft langer leuk als je je kunt ontwikkelen. Werkgevers kunnen dus veel meer doen om te investeren in hun werknemers.
Veranderingen gaan helaas langzaam. Hoeveel geld en prikkels we er ook tegen aangooien, het vooroordeel dat ouderen langzamer zouden werken is nog steeds hardnekkig. Het gaat eigenlijk om een culturele verandering, wij, maar zeker werkgevers moeten er aan wennen dat er mensen van allerlei leeftijden op de werkvloer rondlopen, en ieder zo zijn specialiteit heeft. Als werkgevers serieus willen dat we langer doorwerken zijn zij de eersten die daaraan moeten bijdragen: niet kijken naar de leeftijd van een sollicitant maar naar zijn of haar ervaring en cv. Als je dat consequent doet is overigens de kans dat oudere werknemers de baan krijgen groter. Hoe ouder, hoe meer ervaren je immers bent.

Het is van groot belang dat mensen niet langs de kant staan omdat ze te oud zijn. Leeftijdsdiscriminatie is uit den bozen. Overigens ook bij jongeren, die eruit worden geschopt omdat ze te oud worden en te duur. Dit zie je veel bij supermarkten. De oproep tot langer werken van de werkgevers maakt dat zij een grotere vijver krijgen om personeel uit te vissen. Een uitstekende maatregel om via concurrentie onder arbeidskrachten de lonen laag te houden. Gisteren maakte FNV bekend dat steeds meer mensen werken én in armoede leven.
Om mensen weer aan het werk te krijgen, is veel geld beschikbaar. Dat gaat nu naar grootschalige commerciële reïntegratiebedrijven en die zijn een geldverslindende flop. We draaien de marktwerking in de reïntegratie terug, zodat niet winst maken maar werk bieden centraal komt te staan. We schaffen het UWV af en brengen de taken onder bij de gemeente. Gemeenten krijgen meer mogelijkheden om leerwerkbedrijven op te richten, om mensen die (nog) geen werk kunnen vinden scholing en praktijkervaring te bieden, tegen een eerlijk loon.
En zolang er nog meer dan 1 miljoen mensen onder de 65 jaar onvrijwillig langs de kant staan, is het onzinnig om de AOW leeftijd te verhogen. Die blijft bij de SP gewoon op 65 jaar staan.

‘Wijsheid komt met de jaren’, leeftijdsdiscriminatie ook. Veel werkgevers zien oudere werknemers als wandelende bedrijfsrisico’s. Dat terwijl deze werkgevers eigenlijk voor hen in de rij zouden moeten staan. Veel ouderen brengen namelijk bakken aan ervaring en deskundigheid met zich mee. Een grote meerwaarde voor elke organisatie. De discussie rondom doorwerken tot 67 valt de vele duizenden werkloze ouderen, die zich sufsolliciteren, dan ook zwaar. Als werkgevers en politieke partijen willen dat mensen langer door werken dan zullen wij allen de daad bij het woord moeten voegen en actie ondernemen. Naast het feit dat er in de loopbaan van deze mensen geïnvesteerd moet worden door middel van begeleiding en scholing zullen werkgevers oude werknemers ook écht de kans moeten geven op werk. Alleen op deze manier houden we de arbeidsmarkt ontspannen en benutten we elk talent. GroenLinks wil leeftijdsdiscriminatie keihard aanpakken. Niet lang geleden is een motie van mij aangenomen om het kabinet uit te dagen ononventionele middelen als undercoveronderzoek in te zetten tegen leeftijdsdiscriminatie. Mijn conclusie: ‘wie jongeren én ouderen heeft, heeft de toekomst’.

Werkgevers kunnen fiscale voordelen krijgen als ze oudere werknemers in dienst nemen en houden. Daar wordt gelukkig nog veel gebruik van gemaakt. Al zie je ook dat er werkgevers zijn die zo snel als mogelijk van oudere werknemers af willen. Belangrijk is dat werknemers zich voorbereiden op de arbeidssituatie die kan ontstaan als ze ouder worden. Goede scholing is dan erg belangrijk. De ChristenUnie is voorstander van een zogenaamd talentenbudget. Werknemers krijgen een eigen budget voor scholing, verlof, of een aanvulling op de ww. Te financieren door eigen inbreng, bijdrage van werkgevers en fiscale facilitering door de overheid. Dit geldt ook voor flexwerkers en ZZP’ers. Het spaarloon en de levensloopregeling worden geintegreerd in dit talentenbudget. Werknemers kunnen dit budget gebruiken om tijdig zich bij te scholen. Eventueel kan dit geld ook gebruikt worden om te stoppen met werken vanaf 65 jaar, als er sprake is van een zwaar beroep.

Het CDA vindt dat werkgevers hard moeten werken aan een cultuuromslag. Dit kan door middel van twee maatregelen: ten eerste een premiekorting van 6500 euro per jaar, voor drie jaar lang, per oudere werknemer (vanaf 50 jaar). Daarnaast geldt voor dezelfde groep een no-risk polis; bij ziekte worden geen loonkosten betaald, maar is er een vergoeding van het UWV. Als de werkgevers deze oudere werknemers echter negeren, zullen ze op een gegeven moment tegen de lamp lopen. Oudere werknemers zijn immers hard nodig. Door middel van de twee genoemde maatregelen wordt er meer geïnvesteerd in deze oudere groep werknemers. Deze maatregelen zijn overigens onder minister Donner (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) ingevoerd tijdens de voorbije kabinetsperiode.